رودخانه ها کجا گم میشوند؟

اسم زاینده رود آدم را یاد اصفهان میاندازد و وقتهایی که زاینده رود پرآب است و در اصفهان جاری، یکی از سرزندهترین وقتهای شهر را میتوان دید؛ زاینده رود یا زندهرود به معنی رود زندگیبخش، قسمت اصلی اش از کوهرنگ در چهارمحال و بختیاری سرچشمه میگیرد. این رودخانه از گذشته نیز با دوره های خشکسالی روبه رو شده، با این حال مداخلات گسترده صورت گرفته سبب شده تا در دهه های اخیر کمبود آب به خشکی مستمر بستر رودخانه و تالاب گاوخونی بیانجامد که علاوه بر مشکلات تامین آب ذی نفعان به خصوص کشاورزان، به ایجاد مسائل گسترده اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی منجر شده است.

در این خصوص مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی به ارزیابی مشکلات زاینده رود پرداخته است. ۵۱ درصد از خاک فرانسه را جنگل ها و مراتع پوشانده است. زایندهرود را با نام اصفهان میشناسند، انگار پشتقباله این شهر خورده است، ولی این رود همیشه زنده از جایی به نام کوهرنگ در چهارمحال و بختیاری راه میافتد تا برسد به اصفهان و در سیوسهپل، به تماشای زیباییهای این شهر و مردمانش بنشیند. وی اضافه کرد: اگر به آئین نامه نحوه حفاظت، احیا و مدیریت تالابهای کشور و آئیننامه جلوگیری از تخریب و آلودگی غیرقابل جبران تالابها که حقآبه محیط زیستی را پس از شرب در اولویت و مقدم بر صنعت و کشاورزی دیده است و همچنین به مواد ۱۵۸ و ۱۵۹ قانون مدنی که در دوره ششم قانونگذاری مجلس شورای ملی در تاریخ ۱۳۰۷/۲/۱۸ به تصویب رسید و همچنین به قوانین توزیع عادلانه آب و دیگر قوانین جاری کشور تمکین و حکمرانی صحیح و مدیریت یکپارچه را دنبال میکردیم، هیچگاه شاهد خشکاندن زایندهرود نبودیم.

با وجود این، با بررسی دربارة این پژوهش در مجلات و سایتهای معتبر علمی، تاکنون پژوهشی دربارة تحلیل نمادین نگارههای مربوط به هفت خان رستم صورت نگرفتهاست و این پژوهش درصدد بررسی نمادین این نگارهها از منظر نمادشناسی و نقد کهنالگویی است. نمایندگان صنف کشاورزان و مسؤولان استانی توافق کردند کمیتهای متشکل از استانداری، جهاد کشاورزی، آب منطقهای و صنف کشاورزان برای پیگیری امور مربوط به کشاورزان داخل استان از جمله مصوبات کارگروه سازگاری با کمآبی، شورای عالی آب و شورای هماهنگی زایندهرود با دستور استاندار تشکیل و گزارشها به صورت مستمر به استاندار ارائه شود.

فراخواندن «بهرام» و «زنگة شاوران» و بیزاری از بازگشت به دربار ایران، و تقاضای پناهندگی به توران زمین، قرار گرفتن قهرمان را در مرحلة آزمون و تشرف نشان میدهد. همچنین برای برش دقیق، تفنگ های آب با فشار بالا مورد استفاده قرار می گیرند. همچنین در شاهنامه، فردوسی بعضی رودها را باعث جاودانگی میداند و گذاشتن پهلوانان و شاهان از رودها را نمادِ اساسی از حمایت یزدانی قهرمانان ایرانی میداند. سرچشمه این رودها از رودخانه کن است و برای بازدید از هرکدام از رودخانههای این منطقه و پیک نیک اطراف روستاهای آنها میتوانید از مسیر رودخانه و دره کن عبور کنید.

هدف از انجام این پژوهش، بررسی و آشکارسازی تغییرات هندسی بستر رودخانه در بازه مورد مطالعه است. روزها گذشت تا اینکه پس از گذشت ماه ها در سال 1380 نوای آب بار دیگر در میان شهر نواخته شد و صدای شادی مردمان، تبدیل به یکی از به یادماندنی ترین موسیقی ها گردید. امیرحسین شعبانی ادامه داد: تا زمانی که تعادلی بین منابع و مصارف در این حوضه برقرار نباشد متأسفانه شاهد از میان رفتن حیات زیست محیطی زاینده رود و در نتیجه نتایج و صحنههای ناراحت کنندهای مانند مرگ هزاران ماهی، بی پناهی مرغان مهاجری که قرنها زاینده رود مقصد هجرت آنها بوده است، پایین رفتن بیش از حد سفرههای آب زیرزمینی و خطر فرونشست زمین و آسیب به بناهای تاریخی، تبدیل زاینده رود و تالاب به کانون گرد و غبار و هزاران مشکل دیگر مانند تغییرات شدید آب و هوایی اصفهان، بیکاری مردمی که سالها حیات آنها به رودخانه بستگی داشته و افسردگی مردم اصفهان خواهیم بود؛ در حالی که اگر قانون میان انسان و طبیعت حکمرانی کند هرگز شاهد فجایع زیستی کنونی در این حوضه نخواهیم بود.

با توجه به این موضوع ،مکانیابی سد زیرزمینی پسبند لامرد در محل رودخانه اصلی پسبند لامرد ،واقع در دره قنات پسبند لامرد انجام شد . به منظور شناسایی و مکان یابی مناطق مستعد تالاب باید ویژگی های هیدرولوژیکی شامل فیزیوگرافی حوزه آبخیز، حجم و تغییرات زمانی (فصلی) آبدهی رودخانه ها و تغییرات سطح آب زیرزمینی مطالعه شود. آنها بومی جنوب مکزیک، آمریکای مرکزی، بخش شمالی آمریکای جنوبی و منطقه کارائیب میباشند و تنة درختانِ جنگلهای گرمسیری یا نیمه گرمسیری این مناطق را به عنوان منزلگاهِ خود انتخاب میکنند.

زاینده رود در طول تاریخ، یک شریان تعادل بخش زیست محیطی، منشأ اسکان جمعیت و زمینه ساز شکل گیری تمدنی بوده که افتخار آن به همه مردم ایران و جهان تعلق دارد. خشک شدن باغ های چند صد ساله مطرح در طومار شیخ بهائی و پیامد های ویرانگر آن بر زندگی و روان مردم از جمله آثار و نشانه های کمبود آب در حوضه زاینده رود است. تخمین زده شده است که 8% مصرف آب جهان برای اهداف خانگی است.

حجم کل آبهای موجود در کره زمین، رقمی در حدود ۱۳۶۰ میلیون کیلومتر مکعب تخمین زده شدهاست. در سالیان گذشته و در چارچوب موافقتنامه سال ۱۹۶۳ ایران و اتحاد جماهیر شوروى با احداث تأسیسات در حال بهره بردارى سد ارس و میل و مغان در مرز مشترك جمهورى اسلامى ایران با جمهورى آذربایجان و با تنظیم ۱/۸ میلیارد متر مكعب از آب این رودخانه، در سال حدود ۱۵۰ هزار هكتار از اراضى آبیارى و ۴۴ مگاوات نیز برق تولید مى شود. دیدن پل های تاریخی در حال مرگ، نگاه پر حسرت کشاورزان و صنعت گردشگری آسیب دیده را کنار بگذارید؛ شاید چهره ی امروز اصفهان آنقدرها هم به چشم نیاید وقتی بدانید که باتلاق بین المللی گاوخونی نیز چشم انتظار آب زاینده رود مانده است و دارد نفس های آخر را می کشد!

اگر هم حال و حوصله پیادهروی و کشف کوچه پس کوچه های زیبا را دارید به خیابانهای چهار باغ در اطراف زاینده رود سری بزنید و حظ ببرید. اگر هم با مترو میانه خوبی دارید مراقب باشید ایستگاه سی و سه پل را رد نکنید. هنوز بسیاری امیدوارند که باز هم شاهد شب های زنده رود باشند. برای رودخانه های بسیاری که در دره های بزرگ قرار دارند، این جزء دیده نشده از جریان، ممکن است بسیار بیشتر از جریان قابل مشاهده باشد. این آبشار بزرگ خزه ای در دل دامنه کوه مارون جای گرفته است و همچنین تعداد زیادی چشمه از دل کوه بیرون می آید و به پیشواز گردشگران می رود و شما را به سرانجام یک آبشار بی نظیر هدایت می کند.

علاوه بر آن حفاظت بخش هایی از منطقه باعث شده که هنوز بقایای رویش های گذشته به شکل طبیعی قابل مشاهده می باشد . شاید هنوز تصویر روزهای پرآب این رودخانه در ذهن بسیاری از مردم زنده مانده باشد. همچنین از سمت شمال این منطقه، یعنی ناحیة فریدن، دو چشمة بزرگ دیگر به نام «خُرِسنگ» و «كودَنگ» با جانانهرود الحاق میشود. رودخانه مند با طول ۱۸۷ کیلومتر از کوه های شمال غربی شیراز سرچشمه گرفته، سپس به چند شاخه تقسیم شده و در روستای زیارت به خلیجفارس میریزد. پس اگر به سرتان زد که به این شهر شگفتآور بروید و در کنار زایندهرود خوش بگذرانید، بهتر است بهار و پاییزش را از دست ندهید.

به این سرعت در بال زدن، باید سرعت در پرواز را هم اضافه نمود؛ مگسمرغ قادر است با سرعتی معادل 15 متر بر ثانیه (54 کیلومتر بر ساعت) پرواز کند، که با توجه به جثة کوچکش (7.5 تا 13 سانتیمتر) سرعتی باور نکردنی است. برای تماشای شمع پل خواجو باید در زاویه 30 درجه از سمت شرقی بیرون پل به دهانههای پایین پل نگاه کنید تا این شکل شمع مانند را که از تداخل دهانهها بهوجود آمده ببینید. با این تغییر نگاه بشر درباره رودخانهها به جای River training که همان آموزش دادن به رودخانه بود، به River restoration رو آورد که ما با عنوان «ژینایی رودخانه» یا زنده کردن رودخانه از آن یاد میکنیم.

از سالیان خیلیخیلی دور تاکنون، زاینده رود از بین کوههای زاگرس، سفری را آغاز میکند و با تاب خوردن و گشتن و چرخیدن از میان دشتهای سرسبز و پرگل، به اصفهان میرسد. وگرنه که به تاکسیها اعتماد کنید که یک راست شما را میرسانند لب آب زاینده رود. پل خواجو با زیباییها و معماری بینظیرش بهراحتی میتواند شما را جادوکند؛ از عجایب این پل، پدیدهای است که به شمع پل خواجو معروف شده است.

این مسائل بیانگر آن است که بحران آب، بحرانی فراگیر است و طی چند دهه، متأثر از تحولات منطقه ای، توسعه ناپایدار و نامتوازن در ابعاد مختلف شکل گرفته شکل گرفته (نداشتن سند آمایش سرزمین) که درنتیجه، توسعه حاصل در حد توان اکولوژیک صورت نگرفته و لذا باید برای آنها راه حلهای کوتاه مدت و بلندمدت اندیشید. شفاف سازی وسعت اراضی کشاورزی و نوع کشت و بررسی روند تغییرات از راهکارهای کوتاه مدت محسوب می شود.

دیدگاهتان را بنویسید